Reklama
  • Czwartek, 9 marca (13:00)

    Czy da się przewidzieć menopauzę?

Naukowcom udało się wyłapać pierwsze zmiany w kobiecym cyklu miesięcznym, po których można już liczyć lata, jakie pozostały paniom do menopauzy. Termin ostatniej miesiączki da się „z grubsza” przewidzieć. W jaki sposób? Obserwując swój cykl miesięczny.

Kiedy to będzie?

U większości pań menopauza pojawia się w wieku 51, a czasem nawet 55 lat. Jednak co dziesiąta kobieta przeżywa ją około 46. roku życia. A 1 proc. pań w okres przekwitania wchodzi o 10 lat wcześ niej, jeszcze przed czterdziestką.

Reklama

Wygaszanie pracy jajników nie następuje nagle. Poprzedza je długi okres powolnych zmian, które nietrudno zauważyć. Już na 7–8 lat przed menopauzą u 90 proc. pań cykle nagle skracają się lub wydłużają. Typowe jest skrócenie – bywa, że nawet o 7 dni.

Na 3 do 5 lat przed menopauzą pojawia się dodatkowy marker: miesiączka zanika na około 60 dni lub dłużej, a potem cykle wracają i u większości pań pozostają już nieregularne.

Według naukowców z Uniwersytetu Monash nawrót takiej 60-dniowej przerwy w ciągu 10 kolejnych cykli miesięcznych w wieku 40-44 lat zapowiada, że termin ostatniej miesiączki przypadnie za ok. 5 lat (dane ze styczniowego numeru magazynu „Menopause” z 2010 roku).

Markerem pomagającym określić moment menopauzy jest też rok pierwszej menstruacji w życiu – im wcześniej wystąpiła, tym szybciej można spodziewać się przekwitania.

Istotnym czynnikiem prognos tycznym jest tryb życia. Wcześniejszej menopauzie sprzyja niezdrowa dieta prowadząca do hiperglikemii i palenie dużych ilości papierosów (przyspiesza ją o ok. 2 lata), bo nikotyna niszczy rezerwy komórek jajowych w jajnikach.

Ulegają one destrukcji również pod wpływem endometriozy – schorzenia polegającego na narastaniu fragmentów śluzówki macicy na organach wew nętrznych jamy brzusznej.

Niszczenie żeńskich gruczołów płciowych bywa skutkiem chorób autoimmunologicznych, gdy przeciwciała wysyłane przez układ odpornościowy atakują tkanki własnego organizmu. Ponadto chorób, które kobieta przechodziła w wieku dorosłym – choćby świnki, która upośledza płodność nie tylko mężczyzn – czy terapii przeciwnowotworowej (chemioterapii, radioterapii), której poddano ją w wieku dziecięcym lub w wieku pokwitania.

Natomiast rodzinne występowanie wczesnej menopauzy bywa zazwyczaj spowodowane dziedziczeniem zespołów genetycznych.

Polegają one na strukturalnych zmianach lub mutacjach, w których dochodzi do przyspieszonego zaniku pęcherzyków jajowych lub do sytuacji, gdy nie udaje się pęcherzyków pobudzić do wzrostu, bo nie reagują na bodźce hormonalne.

Te same objawy

Wcześniejsze przekwitanie powoduje te same przykre dolegliwości jak fizjologiczna menopauza około pięćdziesiątki. I – podobnie jak w przypadku typowej menopauzy – zależnie od indywidualnych predyspozycji mogą być one bardziej lub mniej nasilone.

Pogarsza się samopoczucie, pojawiają się typowe objawy związane z brakiem estrogenów: nasilone pocenie się, uderzenia gorąca, problemy ze snem, drażliwość, nerwowość, huśtawka nastrojów, stany depresyjne.

Utrata hormonów to duże ryzyko stopniowego osłabiania masy kostnej, a więc rozwoju osteoporozy, co sprzyja złamaniom. Rośnie widmo niewydolności i chorób układu krążenia (w tym zatorów, wylewów, zawałów). Zaburzeniu ulega gospodarka węglowodanowo-lipidowa, wzrasta niebezpieczeństwo chorób neurodegeneracyjnych (m.in. Alzheimera).

Choć wcześniejsza meno- pauza zmniejsza zagrożenie estrogenozależnym rakiem piersi, to jednak ochronny wpływ tych hormonów na kobiecy organizm ma dla zachowania zdrowia większe znaczenie.

Dlatego te panie, które przechodzą przedwczesną menopauzę, powinny pomyśleć o hormonalnej terapii zastępczej. Zaleca się ją co najmniej do 51. roku życia, a więc do czasu, gdy powinna pojawić się typowo fizjologiczna menopauza.

Odsunąć w czasie

Czy można uchronić się przed przyspieszonym starzeniem? Zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Vanderbilt spożywanie dużych ilości owoców i produktów białkowych opóźnia menopauzę.

Natomiast wyniki dotyczące diety bogatej w fitoestrogeny – roślinne hormony przypominające działaniem hormony kobiece – nie są jednoznaczne. Tylko połowa badań potwierdza ich korzystny wpływ na moment wystąpienia menopauzy. Znaczenie ma figura w okresie przed menopauzą.

Kobiety z BMI 25–27 (z nadwagą) przedłużają młodość o 1,5 roku do 2 lat. Zjawisko to tłumaczy się faktem, że tkanka tłuszczowa dostarcza organizmowi dodatkowej puli estrogenów. Nadwaga nasila jednak skłonność do nowotworu okrężnicy, trzonu macicy, gruczolaka przełyku. Lepiej więc trzymać się prawidłowych wartości masy ciała.

Badania genetyczne

Przyczyną menopauzy przed 40. r. ż. bywa muta cja w genie FMR1 na chromo somie X. Jej nosicielki mają wysokie ryzyko urodzenia sy na z zespołem łamliwego chromosomu X, co jest związane z zespołem Downa i niepełnosprawnością intelektualną (córki zwykle bywają tylko no sicielkami mutacji).

Badanie w kierunku nosicielstwa zespołu łamliwego chromosomu X można wykonać w laboratoriach genetycznych. Cena: od 250 do 700 zł.

Płodność i wiek

U kobiet szczyt płodności przy- pada na wiek 20–25 lat. Po 40. urodzinach prawdopodobieńst wo ciąży jest o 60 proc. mniejsze niż w 25. roku życia. Po ukończeniu 45 lat wynosi tylko 2–3 proc. Po przejściu menopauzy jest już niemożliwe.

Płodność oceniają:

- badania stężenia hormonów folikulotropowego (FSH) i estra diolu. Trzeba wykonać je na po czątku miesiączki. Cena dla posz czególnych hormonów: ok. 30 zł;

- badanie poziomu hormonu anty-Müllerowskiego (AMH). Dostarcza informacji zarówno o puli pęcherzyków jajnikowych, ja kim dysponuje kobieta w danym okresie dojrzałości płciowej, jak i o ich jakości. Wraz z wiekiem kobiety zmniejsza się zapas pę cherzyków jajnikowych, co odzwierciedlają wartości AMH we krwi krążącej. Test wykonuje się w dowolnym dniu cyklu. Średnia cena badania: 150–200 zł.

Nasz ekspert Dr Robert Kowalski, ginekolog: Każda kobieta ma indywidualną i ograniczoną ilość komórek ja jowych. Powstają one w trakcie życia płodowego, uaktywniają się w okresie dojrzewania i później są już tylko bezpowrotnie traco ne. Komórki jajowe, powstałe w życiu płodowym to tak zwana rezerwa jajnikowa na całe życie.

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Wizyty położnej środowiskowej kojarzą nam się tylko z okresem ciąży i połogu. Mało kto wie, że na jej pomoc mogą też liczyć panie, które ciężko przechodzą okres przekwitania oraz kobiety po... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.