Reklama
  • Poniedziałek, 29 lutego 2016 (08:00)

    Dla kogo hormonalna terapia? Jak długo można ją stosować?

U wielu kobiet menopauza, czyli ostatnia miesiączka w życiu, związana z wygasaniem hormonalnej czynności jajników, pojawia się w wieku około 51 lat. Część pacjentek wchodzi w okres przekwitania kilka lat wcześniej, niektóre później. Różne też jest nasilenie objawów, które towarzyszą klimakterium.

Reklama

Dolegliwości mogą być mało dokuczliwe albo zupełnie nieodczuwalne Wówczas kobiety nie szukają pomocy u lekarza ginekologa. Jednak w większości przypadków menopauza powoduje znaczne pogorszenie samopoczucia. Pacjentki zastanawiają się wtedy nad stosowaniem hormonalnej terapii zastępczej (w skrócie: HTZ). Polega ona na dostarczaniu organizmowi hormonów, których w okresie przekwitania ubywa.

Plusy i minusy

HTZ, podobnie jak każda terapia, ma swoje wady i zalety. Zawsze należy ważyć korzyści terapii z jej negatywnymi skutkami. Największą jej zaletą jest poprawa komfortu życia.

Przyjmowanie hormonów całkowicie likwiduje objawy menopauzy, takie jak: fale (uderzenia) gorąca wędrujące w kierunku głowy, nocne poty, trudności z koncentracją i zapamiętywaniem, mniejsze libido, suchość pochwy i bóle podczas stosunków, a także wahania nastroju związane ze spadkiem poziomu estrogenów.

Obniża ryzyko rozwoju choroby wieńcowej i zapobiega osteoporozie. W zależności od rodzaju preparatu, terapia może przywrócić krwawienia albo zupełnie je wyeliminować, co stanowi dużą ulgę dla tych kobiet, które cierpiały z powodu uciążliwych, obfitych i długich menstruacji. HTZ ma jednak swoje wady. Podobnie jak antykoncepcja (która również jest formą terapii hormonalnej), zwiększa krzepliwość krwi.

U kobiet palących papierosy proces krzepliwości jest jeszcze silniejszy. W związku z tym HTZ może wywołać zapalenie żył głębokich, powstawanie zakrzepów i zatorów.

Właśnie ze względu na ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej, decyzja o podjęciu terapii powinna być zawsze poprzedzona badaniem oceniającym krzepliwość krwi. Jeśli wykaże ono, że jest ona tylko nieznacznie zwiększona, a dolegliwości menopauzalne są mocno nasilone, można stosować HTZ, jednocześnie przyjmując tzw. antykoagulanty (są to leki hamujące fizjologiczny proces krzepnięcia krwi, np. kwas acetylosalicylowy).

Wiele kobiet obawia się, że hormonalna terapia zastępcza wiąże się ze zwiększonym prawdopodobieństwem zachorowania na raka piersi, jajnika czy nowotwór śluzówki jamy macicy.

Statystyki i badania nie wskazują jednak istotnego wzrostu częstości nowotworów u pacjentek stosujących HTZ w porównaniu z kobietami, które nie zdecydowały się na terapię. Poza tym, panie przyjmujące HTZ muszą regularnie wykonywać badania kontrolne (np. mammografię i USG piersi), dlatego nowotwory są u nich rozpoznawane we wczesnych stadiach.

Hormony na lata

Najlepsze efekty przynosi podjęcie HTZ w okresie największego nasilenia dolegliwości, czyli przed upływem roku od momentu wystąpienia ostatniej miesiączki.

Zgodnie z wynikami wielu badań, wdrażanie HTZ kilka lat po menopauzie nie ma już sensu, bo działanie ochronne hormonów nie przynosi oczekiwanych korzyści. Zwiększa się natomiast ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej, zawałów serca, udarów i choroby nadciśnieniowej.

Jak długo można stosować HTZ? Zalecany średni czas wynosi od 5 do 7 lat. Okres leczenia należy jednak dobierać indywidualnie, w zależności od wieku, w jakim wystąpiła menopauza: im później zakończyło się miesiączkowanie, tym krótsza powinna być terapia.

Niektórzy lekarze uważają, że HTZ można kontynuować do końca życia. Jednak trzeba wziąć pod uwagę to, że wraz z upływem lat kondycja organizmu słabnie, gorzej funkcjonują wszystkie wewnętrzne układy i narządy, pojawiają się choroby geriatryczne.

Dlatego w okresie późnej starości HTZ zarezerwowana jest tylko dla szczególnych przypadków, najczęściej kobiet cierpiących na osteoporotyczne złamania kończyn dolnych.

Trzeba pamiętać, że zakończenie terapii zawsze wiąże się z nawrotem objawów menopauzalnych. Dolegliwości pojawiają się po kilku, kilkudziesięciu dniach. Hormony można zastąpić preparatami pochodzenia roślinnego – fitoestrogenami. Niestety, estrogeny roślinne nie są tak skuteczne w niwelowaniu przykrych objawów menopauzy jak te syntetyczne.

Tabletki i terapia przezskórna

Hormony można przyjmować doustnie lub w tzw. terapii przezskórnej. Są to plastry, długo działające zastrzyki domięśniowe, implanty lub wkładki.

Przezskórne przyjmowanie hormonów jest bezpieczniejsze, pozwala też na stosowanie niższych ich dawek. Zalecane jest kobietom m.in. z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, takimi jak refluks przełyku czy choroba wrzodowa.

Poza tym naklejanie plastra raz w tygodniu lub noszenie wkładki nie wymagają tak dużej dyscypliny, jak codzienne zażywanie tabletek. Zdarzają się sytuacje jak np. nagła operacja, kiedy konieczne jest szybkie odstawienie HTZ. Z tabletki czy plastra możemy łatwo zrezygnować. Hormony podawane domięśniowo i w postaci implantu są trudniejsze do wyeliminowania.

Zalecane badania

Pacjentka stosująca HTZ powinna regularnie wykonywać badania:

Raz w miesiącu – wskaźnik protrombinowy (ocenia aktywność osoczowych czynników krzepnięcia).

Raz na dwa miesiące – wizyty kontrolne oraz koagulogram (liczba płytek, które odpowiadają za krzepnięcie krwi, czas krzepnięcia).

Raz na pół roku USG piersi i narządu rodnego.

Raz w roku mammografia i cytologia.

Wizyta natychmiastowa – jeśli podczas stosowania HTZ pojawi się silny ból głowy, ból w dołach podkolanowych lub ból łydek.

Nasz ekspert Lek. med. Zbigniew Cierpisz, spec. ginekolog–położnik: Hormony należy zacząć przyjmować już przy pierwszych objawach menopauzy, bo wtedy daje to najlepsze efekty. Powinny być one dobrane indywidualnie do pacjentki.

Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu u pacjentek stosujących HTZ wzrasta m.in. wraz z wiekiem kobiety i czasem, który upłynął od wystąpienia menopauzy do rozpoczęcia terapii (im później się ją wdroży, tym większe zagrożenie).

Życie na gorąco
Więcej na temat:hormony | USG | terapia | ryzyko | Ryzyko | Ryzyko | pacjentka | tabletki

Zobacz również

  • Trudno jest zasnąć, gdy pot cię zalewa, a w głowie kłębią złe myśli. Poranny brak formy najlepiej złagodzi zastrzyk glukozy... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.