Reklama
  • Środa, 27 stycznia (08:00)

    Menopauza. Przejdźmy ją jak najłagodniej!

Niektóre panie niemal nie odczuwają zmian. Innym jednak uciążliwe objawy doskwierają przez lata. Można temu zaradzić na wiele sposobów!

Reklama

Pani Zofia (51) w ciągu ostatniego roku miała bardzo nieregularne miesiączki. Pojawiały się co 2-3 miesiące. Ostatnie krwawienie miała 5 miesięcy temu. Zauważyła też, że coraz częściej oblewała ją fala gorąca – od klatki piersiowej do głowy. Taki atak trwał zwykle kilka minut. W nocy zaczęła miewać poty oblewające całe ciało. Wyjaśniłam pacjentce, że to typowe objawy menopauzy, czyli przekwitania.

W ten sposób określa się ostatnie krwawienie miesiączkowe w życiu kobiety, po którym następuje co najmniej roczny brak miesiączki. Wygasanie pracy jajników, które przestają produkować żeńskie hormony płciowe, estrogeny i progesteron, trwa kilka lat. Dlatego także cały okres, czyli kilka lat przed ostatnią miesiączką i po niej, nazywany jest jako menopauzą lub przekwitaniem.

Choć większość pań doświadcza tego między 49. a 52. rokiem życia, warto pamiętać, że to sprawa indywidualna. Przekwitanie może bowiem nastąpić wcześniej, tj. przed ukończeniem 45 lat albo później – po 55. roku życia. W dużej mierze decydują o tym geny – wiele kobiet przekwita w podobnym wieku, co ich matki. Znaczenie mają też przebyte choroby, np. infekcje wirusowe, świnka, a także terapia antynowotworowa lub zabieg usunięcia jajników.

Menopauzę nawet o 2-3 lata może przyspieszyć palenie papierosów, silny, przewlekły stres, długotrwałe odchudzanie oraz bezdzietność. Pierwszym sygnałem zbliżającej się menopauzy są przeważnie nieregularne cykle miesiączkowe. Krwawienia mogą być dłuższe (nawet do 15 dni) lub bardzo skąpe (jedynie plamienia).

Zanim pojawi się ostatnia miesiączka, stopniowo obniżający się poziom hormonów wpływa niekorzystnie na różne funkcje organizmu. U niektórych pań dochodzi do powstawania i powiększania się mięśniaków, torbieli w jajnikach i piersiach, rozrostu błony śluzowej macicy, czyli endometrium. Często rozchwianie hormonalne daje o sobie znać rozdrażnieniem, uczuciem zmęczenia, zaburzeniami koncentracji czy osłabieniem libido.

Najbardziej uciążliwe dolegliwości związane z obniżającym się poziomem hormonów płciowych to uderzenia gorąca z towarzyszącymi im zlewnymi potami, po których pojawia się uczucie zimna, i intensywne, nocne pocenie się.

Mogą dokuczać też: suchość pochwy, bezsenność oraz wahania nastroju, wybuchowość, lęki i stany depresyjne

W okresie menopauzy nabłonek i błona śluzowa pochwy, sromu oraz dróg moczowych stopniowo zanikają – stają się coraz cieńsze, mniej nawilżone, zmienia się flora bakteryjna. To sprzyja częstym stanom zapalnym i infekcjom pochwy oraz dróg moczowych. Sprawia także, że współżycie jest bolesne. Często ujawniają się lub nasilają kłopoty z nietrzymaniem moczu. Kobiety mają też problem z nadmierną suchością skóry.

Uciążliwe objawy menopauzalne eliminuje hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Nie należy mylić jej z antykoncepcją. HTZ uzupełnia niedobór hormonów (estrogenów i progesteronu) spowodowany wygasaniem naturalnej czynności jajników. Podstawowym wskazaniem są nasilone objawy menopauzy, menopauza przedwczesna – przed 45. rokiem życia oraz zagrożenie osteoporozą.

Przy podejmowaniu decyzji o terapii brany jest pod uwagę m.in. wiek kobiety, czas, jaki minął od ostatniej miesiączki współistniejące choroby, przebyte zabiegi medyczne. Przeciwwskazaniem są m.in.: choroba zakrzepowo-zatorowa, niestabilna choroba wieńcowa, niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, nowotwory. Najczęściej stosowaną formą HTZ są tabletki.

Inne sposoby uzupełniania hormonów to: terapia przezskórna – plastry lub żele do smarowania, domięśniowa (zastrzyki) oraz podskórna – implanty wszywane pod skórę.

Zwykle HTZ stosuje się przez kilka lat

Po konsultacji z lekarzem można po dwóch latach odstawić hormony i sprawdzić, jak bez nich funkcjonujemy. Gdy dolegliwości powracają, można wznowić terapię lub jeśli są mało nasilone, zmniejszyć dawkę.

Panie, które nie kwalifikują się do HTZ, ale mają dokuczliwe dolegliwości pęcherza, pochwy, sromu związane ze zmianami zanikowymi nabłonka (np. suchość pochwy), mogą stosować terapię miejscową w postaci dopochwowych globulek lub kremów z estrogenami.

Gdy nie możemy lub z różnych powodów nie chcemy stosować terapii hormonalnej, pomogą preparaty roślinne z fitoestrogenami, np. z wyciągiem z koniczyny czerwonej i soi. Działają jak hormony, tyle że słabiej. Nie należy jednak przyjmować ich bez konsultacji z ginekologiem. Mają swoje przeciwwskazania, np. nie są zalecane po leczeniu raka piersi czy macicy.

Bezpieczniejsze są preparaty bez fitoestrogenów, np. z pluskwicą groniastą. Wyciąg z tej rośliny łagodzi uderzenia gorąca. Pomocne są napary i odwary z ziół, np. przy uderzeniach gorąca – z szałwii, przy napięciu nerwowym, wahaniach nastroju – z dziurawca, na kłopoty ze snem – z szyszek chmielu czy melisy.

To trzeba wiedzieć!

Uderzenia gorąca. Wypijmy szklankę zimnej wody lub zanurzmy twarz i ręce w chłodnej wodzie.

Nocne poty. Przed snem weźmy 15-minutową letnią kąpiel z dodatkiem odwaru z kory dębu lub wierzby.

Suchość pochwy. Stosujmy nawilżające preparaty dopochwowe dostępne bez recepty, np. kremy czy globulki z kwasem hialuronowym, witaminą A i E, glikogenem czy pałeczkami kwasu mlekowego. Przed współżyciem – nawilżający lubrykant lub żel. l Bezsenność. Zadbajmy o właściwą temperaturę w sypialni, tj. 18°C, oraz wietrzmy pokój przed snem, nawet zimą. Ponadto przed snem unikajmy aktywności fizycznej, picia alkoholu i napojów z kofeiną oraz czarnej, mocnej herbaty.

Pół godziny przed pójściem spać wypijmy szklankę ciepłego mleka, dodając do niego po łyżeczce kropli walerianowych i miodu.

Wahania nastroju. Pomoże herbatka z dziurawca, która działa na układ nerwowy jak naturalny antydepresant. Pijmy ją 2 razy dziennie, po pół szklanki, po posiłku. Możemy też dodać kilka kropli olejku dziurawcowego do kominka aromaterapeutycznego ustawionego w pomieszczeniu, gdzie często przebywamy.

Jak stwierdzić, czy to menopauza?

Aby stwierdzić, że kobieta weszła w okres menopauzy, zwykle nie są potrzebne badania hormonalne. Mogą to potwierdzić objawy oraz badanie ginekologiczne, ocena pH pochwy i USG przezpochwowe.

Jedynie w wątpliwych przypadkach, np. gdy występują objawy charakterystyczne dla menopauzy (jak uderzenia gorąca, nocne poty), a kobieta nadal miesiączkuje, ginekolog może zlecić określenie stężenia FSH i estradiolu.

FSH to hormon przysadki mózgowej, który odpowiada za dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, a tym samym produkcję estrogenów. Wysokie stężenie FSH może potwierdzić menopauzę.

Na pomoc suchej skórze

Pijmy minimum 1,5 l niegazowanej wody dziennie, co sprzyja nawilżeniu skóry.

Jedzmy dużo owoców i warzyw. Są bogate w witaminy, np. A, C, z grupy B, oraz minerały, np. miedź, selen. Zapewniają skórze jędrność.

Unikajmy pikantnych przypraw i potraw, alkoholu, napojów z kofeiną – sprzyjają rozwojowi trądziku.

Stosujmy, najlepiej codziennie po kąpieli lub prysznicu, nawilżające i ujędrniające balsamy, kremy, np. z mocznikiem, olejkiem z jojoby, masłem shea, gliceryną, koenzymem Q10 itp.

W czasie przekwitania dbajmy o systematyczne badania. Jakie i jak często?

Mammografia. To prześwietlenie piersi promieniami rentgenowskimi, które pozwala wykryć zmiany świadczące o rozwoju nowotworu. Od 50. roku życia mammografię należy wykonywać co 2 lata. USG piersi. Nie jest to badanie jedynie dla młodych kobiet. U dojrzałych pań uzupełnia mammografię. Nie powinny go pomijać zwłaszcza te kobiety, które stosują terapię hormonalną w okresie menopauzy. Najlepiej wykonywać je raz na 1-2 lata, na przemian z mammografią.

Wizyta u ginekologa. Jeśli nie ma innych zaleceń, na kontrolne wizyty do ginekologa zgłaszajmy się raz w roku. Lekarz zbada nas za pomocą wziernika. Oceni stan pochwy i macicy, pH wydzieliny i sprawdzi, czy nie ma stanu zapalnego lub innej infekcji.

Cytologia. Jest ważna nawet, gdy kobieta nie współżyje, ponieważ pozwala zdiagnozować zmiany przednowotworowe szyjki macicy. Najlepiej robić ją raz w roku i nie rzadziej niż raz na trzy lata. Ginekolog za pomocą specjalnej szczoteczki pobiera komórki nabłonka szyjki macicy, umieszcza je na szkiełku i przekazuje do analizy w laboratorium.

USG przezpochwowe (domaciczne) to jedyna metoda wykrywająca zmiany sygnalizujące raka jajnika we wczesnym stadium, czyli wtedy, gdy jest on w pełni wyleczalny. Najkorzystniej wykonywać je raz w roku.

Jak nie przytyć?

Obniżający się poziom estrogenów sprawia, że przybieramy na wadze. Tendencja do tycia wzrasta też z wiekiem i starzeniem się organizmu.

Najlepszym sposobem na przeciwdziałanie tyciu jest aktywność fizyczna. Bez niej nawet dobra dieta nie przyniesie efektów. Trzeba ruszać się systematycznie, przynajmniej 3 razy w tygodniu przez godzinę. Można uprawiać nordic walking, pływać, jeździć na rowerze (także stacjonarnym) lub zapisać się na aerobik.

Rodzaje ćwiczeń najlepiej ustalić z rehabilitantem, by nie obciążyły kręgosłupa i stawów. Regularny ruch usprawni pracę serca i układu oddechowego, wzmocni kości, zmniejszy bóle stawów i poprawi nastrój (dzięki wydzielanym hormonom szczęścia). Pomoże się zrelaksować i doda energii.

Nasz ekspert: dr n. med. Edyta Wlaźlak, ginekolog

Rewia
Więcej na temat:menopauza | Panie | USG | Pani

Zobacz również

  • Gdy uderzenia gorąca są częste, czujesz rozdrażnienie, nie możesz spać, rozważ zastosowanie leków na bazie substancji roślinnych lub hormonalnych. więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.